Is aspartaam slecht en schadelijk voor je gezondheid of niet? Kun je er klachten of bijwerkingen van krijgen? Of is het niet zo ongezond als wordt geroepen? Wat zegt de wetenschap er over?

Er is behoorlijk veel geroepen over aspartaam en iedereen denkt er weer anders over. Maar hopelijk geeft dit artikel je meer duidelijkheid.

Wat is aspartaam?

Aspartaam is een zoetstof, een kunstmatige zoetstof om precies te zijn. Hij wordt dus door de mens gemaakt en komt in de natuur niet voor.

Het is ook een zoetstof die een E-nummer heeft gekregen: E951. Dus mocht je dit nummer op een voedingsetiket zien staan, is het dus aspartaam.

Er zijn weinig dingen zo veel onderzocht als aspartaam. En aspartaam is de zoetstof die waarschijnlijk wel het meest onder vuur heeft gelegen van alle zoetstoffen die er zijn.

Daarom vind je ook zoveel verschillende artikelen over aspartaam. Er zijn duizenden artikelen over aspartaam geschreven, vaak over hoe slecht aspartaam is voor je gezondheid.

Het probleem is echter dat de meeste artikelen helemaal niet wetenschappelijk onderbouwd zijn of met onderzoeken zijn onderbouwd die, nou ja laten we het netjes zeggen, slecht van kwaliteit zijn.

Dus hoop ik dat Google lief voor me is en dit artikel hoog in de zoekresultaten plaatst, zodat er meer mensen lezen over de waarheid van aspartaam.

Is aspartaam slecht en schadelijk voor je gezondheid of niet?

Er zijn veel claims die worden gemaakt met betrekking tot aspartaam. Behoorlijk wat argumenten die worden aangevoerd om ‘te bewijzen’ dat aspartaam slecht is.

Dus laten we gewoon eens naar deze argumenten kijken en beoordelen of het wel of niet een goed argument is.

Bewering 1: Aspartaam veroorzaakt kanker

Het effect van aspartaam en kanker wordt vaak onderzocht bij muizen en ratten. Er zijn een aantal studies gedaan naar het verband tussen kanker en aspartaam waaruit bleek dat aspartaam kanker kan veroorzaken (1,2,3).

Maar deze studies blijken niet van de beste kwaliteit.

Waarom?

Omdat ze een vertekend beeld gaven. Ja, aspartaam veroorzaakt kanker. ALS je er bizarre hoeveelheden van binnen krijgt. Laten we het even in de juiste context plaatsen.

De ratten kregen verschillende hoeveelheden aspartaam. Deze hoeveelheden varieerde van 4 mg per kilo tot zelfs 5.000 mg per kilo. Een rat weegt gemiddeld 400 gram. Vertaald naar het gewicht van een rat is dat dus 1.6 mg tot 2.000 mg aan aspartaam wat ze kregen.

Een blikje cola light van 330 ml bevat ongeveer 187 mg aspartaam per blikje. De ratten kregen dus tot wel 10 blikjes cola per dag! En dat voor een rat van 400 gram…

Als we het vertalen naar een mens met een gewicht van 80 kg, zouden we tot wel 2.139 blikjes cola light per dag binnen krijgen (5000 mg x 80kg / 187 mg per blikje). 2.139 blikjes cola light per dag. Dat krijgt een mens nooit binnen!

Wil je nog meer onderzoeken zien die bewijst dat er geen verband is tussen aspartaam en kanker?

Tuurlijk, heb ik voor je (4). Er is ook een grote meta-analyse geweest die alle studies bij muizen en ratten opnieuw analyseerde. Er bleef toen maar weinig van het eerdere bewijs over en ze concludeerden dat aspartaam, ook bij ratten, geen kanker veroorzaakte (5).

Maar er is nog een kleinigheidje, een klein detail dat de boel even door de war gaat gooien…

Mensen zijn geen ratten! We delen wel wat overeenkomsten op het gebied van de stofwisseling. Maar de manier waarop ons lichaam aspartaam verwerkt, is anders dan bij ratten. Door dit feit zijn eigenlijk alle onderzoeken op ratten onbruikbaar (6).

Dus eigenlijk was de hele discussie hierboven voor niets?

Ja, eigenlijk wel ja. Maar nu weet je wel waarom. En je kunt het nu in perspectief plaatsen.

Maar er is gelukkig nog meer!

Er zijn namelijk ook studies, met mensen, die geen enkel verband aantoonde tussen aspartaam en kanker (789, 10, 11, 12).

En dit zijn echt geen kleine studies geweest!

Bij deze zijn bijvoorbeeld 500.000 mensen betrokken waarbij ook geen enkel verband tussen aspartaam en kanker is gevonden (13)

Aspartaam is in meer dan 100 verschillende landen goed gekeurd voor menselijke consumptie. Honderdmiljoenen mensen drinken al voor meer dan 20 jaar aspartaam zonder enige gevolgen. Wat neer komt op biljoenen jaren van veilige consumptie (14).

Als aspartaam kanker had veroorzaakt, hadden we het ondertussen wel geweten, denk je niet?

Dus de bewering is dan ook: niet waar. Aspartaam veroorzaakt geen kanker.

Bewering 2: Van aspartaam word je dik

Veel mensen die aspartaam binnen krijgen, krijgen dat via het drinken van bijvoorbeeld cola light (of zero). De gewone cola wordt vervangen door de light variant om zo minder calorieën binnen te krijgen.

In aspartaam zitten 4 calorieën per gram. Aspartaam is ongeveer 200 keer zoeter als suiker, dus er hoeft nooit veel van te worden gebruikt.

In een blikje light frisdrank zit ongeveer 187 milligram aspartaam. Dus dat betekent dat er nagenoeg geen calorieën inzitten, nog niet eens 1 calorie.

En iets wat nagenoeg geen calorieën bevat, kan je ook niet dik maken. Het is simpelweg onmogelijk. De enige manier om dik te worden is namelijk door meer calorieën binnen te krijgen dan dat je verbruikt. Je wordt niet dik van een bepaalde stof. Ook niet van aspartaam.

Wat wel vaak gebeurd is dit:

Omdat iets met calorieën vervangen wordt door iets zonder calorieën, denken mensen meer te kunnen eten. Wat in principe ook zo is, maar de hoeveelheid die je extra kunt eten, wordt overschat. Daardoor worden er meer calorieën gegeten, dan dat er worden bespaard.

En dat maakt dik. Niet de light frisdrank of aspartaam. Als deze mensen hun calorieën tellen, zouden ze ook niet aankomen.

Er zijn ook onderzoeken gedaan naar de invloed van aspartaam op je gewicht. Aspartaam kan juist zelfs voorkomen dat je aankomt / dik wordt (15, 1617). Dit omdat aspartaam een vervanging is van iets wat wel calorieën bevat: suiker.

Aspartaam zou kunnen helpen bij het afvallen. Dit is in ieder geval het geval wanneer je suiker (calorieën) vervangt door zoetstoffen. Zoals een blikje cola vervangen voor cola light (1819). Maar dan moet je dus niet extra calorieën gaan eten.

Dus het is dan ook: niet waar. Van te veel calorieën binnen krijgen word je dik. Niet van aspartaam.

Bewering 3: Aspartaam heeft invloed op je brein, gedrag en humeur

Er is een studie geweest die ‘aantoonde’ dat aspartaam een negatieve invloed heeft op je brein (20).

Maar niet veel later is deze uitslag compleet onderuit gehaald en hevig bekritiseerd omdat het alleen maar speculeerde, niets bewees, slechte referenties gebruikte en onjuiste informatie gaf.

Er zijn heel, heel veel studies gedaan naar de invloed van aspartaam op je brein, gedrag en humeur. Keer op keer kwam er uit dat aspartaam hier geen invloed op had (2122232425262728)

Dus het is dan ook: niet waar. Maar dat verbaasd je waarschijnlijk inmiddels niet meer.

Bewering 4: Aspartaam veroorzaakt hoofdpijn

De discussie over aspartaam bezorgt mij hoofdpijn, maar dat komt niet door de aspartaam zelf natuurlijk.

Er zijn diverse studies gedaan naar de invloed van aspartaam en hoofdpijn. Bij de meeste studies was er GEEN link te vinden (21, 2930).

Er is een studie die wel een link vond tussen aspartaam en mensen met hoofdpijn (31). Deze studie onderzocht mensen die zelf hadden aangegeven hoofdpijn te krijgen van aspartaam. Uit het onderzoek bleek dat een deel van de mensen nog meer hoofdpijn kregen nadat ze nog meer aspartaam kregen. Maar niet iedereen.

Het onderzoek concludeerde dat het er op lijkt dat mogelijk een deel van de mensen gevoelig kan zijn voor aspartaam en er hoofdpijn door kunnen krijgen. Als aspartaam al van invloed is op hoofdpijn, heeft het geen invloed op de duur en de hevigheid van de hoofdpijn.

Dus het is dan ook: waarschijnlijk niet waar. Er is onvoldoende bewijs dat aspartaam hoofdpijn veroorzaakt. Bij de meeste studies is er helemaal geen link te vinden tussen aspartaam en hoofdpijn. Maar mocht je het idee krijgen dat het bij jou wel hoofdpijn veroorzaakt, neem het dan natuurlijk gewoon niet.

Bewering 5: Aspartaam is vergif

Aspartaam wordt vaak neergezet als vergif of toxisch. En dat is het ook. ALS je het te veel neemt! En dat doe je dus niet zo snel.

Een teveel aan vitamines kunnen kanker ook veroorzaken. Betekent het dan dat het vergif is of toxisch? Nee.

Te veel water drinken is dodelijk. Betekent dan dat water vergif of toxisch is? Nee.

Te veel aspartaam kan kanker veroorzaken. Betekent het dan dat het vergif is of toxisch? Je raad het al: nee.

De European Food Safety Authority (EFSA) concludeert dat aspartaam een veilige stof is bij gebruik binnen de Aanvaardbare Dagelijkse Inname (ADI). De ADI van aspartaam is door hen vastgesteld op 40 milligram per kilo lichaamsgewicht (32).

De FDA (de voedselautoriteit in de Verenigde Staten) geeft aan dat 50 mg aspartaam per kilo lichaamsgewicht volstrekt veilig is (33). Dat zijn 21 blikjes cola light per dag voor iemand van 80 kilo. Deze hoeveelheid word nauwelijks door iemand gehaald.

Nogmaals: aspartaam is volstrekt veilig (14)

Dus het is dan ook: niet waar. Aspartaam is niet giftig tenzij je knap je best doet om er veel te veel van binnen te krijgen. Lees: je hele leven lang 21 liter cola light drinken, per dag.

Bewering 6: Aspartaam veroorzaakt insulinepieken

Nog zo’n fabeltje waar veel mensen in geloven. Doordat aspartaam zoet is, zou het een insulinepiek veroorzaken.

Er is een studie die ‘aantoont’ dat de insuline bij een rat piekt (34). Maar de ratten kregen dit rechtstreeks in het bloed door een transfusie (en dus niet oraal binnen). Zoals bij bewering 1 ook al werd aangegeven: het lichaam van een rat werkt ook nog eens anders dan dat van een mens en de hoeveelheden die worden gebruikt zijn totaal niet vergelijkbaar met de hoeveelheden die een mens binnen krijgt. Dit ‘bewijs’ schort dus aan alle kanten.

Er is letterlijk 0,0 bewijs dat aspartaam zorgt voor een insulinepiek bij mensen. Zowel niet bij ‘gewone’ mensen als mensen met diabetes (35, 3637, 38).

Dus het is dan ook: niet waar. Aspartaam zorgt niet voor een insulinepiek.

Bewering 7: Aspartaam is geen natuurlijk product, dus slecht

Er is iets in deze bewering wat wel klopt. Namelijk dat aspartaam geen natuurlijk product is. Het niet zoals met suiker dat er ergens een aspartaambiet groeit of iets dergelijks.

Maar als iets niet uit de natuur komt, wil het nog niet zeggen dat het schadelijk is. Bovendien is aspartaam een samenstelling van 3 chemicaliën, die wél alle 3 in de natuur voorkomen, namelijk:

  • Asparaginezuur;
  • Fenylalanine en
  • Methanol

Asparaginezuur en Fenylalanine komen ook voor in bijvoorbeeld vlees of andere eiwitrijke producten. Sterker nog, deze 2 dingen komen zelfs nog meer voor in ‘natuurlijke’ eiwitrijke producten dan in aspartaam.

Over methanol is wat meer discussie. Ja, methanol kan gevaarlijk zijn omdat het wordt omgezet in formaldehyde, wat kanker kan veroorzaken.

Maar de dosis is hierin bepalend. Te veel methanol is kankerverwekkend. Net als te veel vitamines dat kunnen zijn. De hoeveelheid methanol in aspartaam is volkomen veilig.

Methanol is trouwens ook te vinden in groenten en fruit. Ook hierin is het een volkomen veilige hoeveelheid uiteraard.

Conclusie

Als je zoekt via pubmed (een database met referenties van wetenschappelijke artikelen) op aspartaam, krijg je 1.373 resultaten. Uit verreweg de meeste resultaten blijkt dat aspartaam veilig is binnen de Aanvaardbare Dagelijkse Inname (ADI) van 40 milligram tot 50 milligram per kilo lichaamsgewicht (3940).

Iemand van 80 kilo mag dus 3.200 mg tot 4.000 milligram aspartaam binnen krijgen. Dit zijn 17 tot 21 blikjes cola light per dag. Ik ken niemand die zulke hoeveelheden drinkt, jij wel?

Er zijn slechts enkele resultaten te vinden die laten zien dat aspartaam wel gevaarlijk is. Wanneer deze onderzoeken is kritisch worden bekeken, schort er behoorlijk wat aan. Er worden serieus veel fouten gemaakt en conclusies getrokken die totaal de plank misslaan.

Correlatie en causaliteit

Het grootste probleem is denk ik nog wel dat correlatie gezien wordt als een causaliteit. Wat bedoel ik hiermee?

Er is bijvoorbeeld een correlatie tussen het aantal scheidingen in Maine en de hoeveelheid margarine die wordt gegeten. Er is ook een correlatie tussen de leeftijd van Miss America en het aantal moorden uitgevoerd door stoom, hete dampen en hete voorwerpen. Echt waar, ik verzin dit niet (41).

Maar dat wil natuurlijk nog niet zeggen dat margarine de oorzaak is van het aantal scheidingen in Maine. Er is geen causaal verband. Het is gewoon puur toeval en/of het heeft een andere oorzaak.

Mijn advies

Adviseer ik je nu om veel light frisdrank te drinken aangezien aspartaam toch geen kwaad kan?

Nou, nee. Het drinken van light frisdrank voegt namelijk niet iets toe aan je gezonde eet- en leefstijl.

Groene thee heeft bijvoorbeeld veel gezondheidsvoordelen bij het drinken er van, maar light frisdrank niet. Het heeft echter ook geen nadelen, zoals vaak beweerd wordt.

Hou jij er niet van om alleen maar water, koffie of thee te drinken? Dan kun je prima een blikje cola light drinken bijvoorbeeld. Laat je vooral niet bang maken door alle artikelen op internet over de slechte invloed van aspartaam.

Maar kun jij prima zonder? Zou ik ook gewoon zonder leven 😉