Is koffie gezond of niet? Mijn vriend kan niet zonder zijn kop koffie ‘s ochtends. En hij is hierin zeker niet de enige. Koffie is 1 van de meest populaire drankjes in Nederland. Maar is het eigenlijk wel gezond?

Ik lust geen koffie, dus dit onderzoek doe ik speciaal voor jou (en oké, ook een beetje voor mijn vriend). Misschien dat ik na het schrijven van dit artikel toch ook maar eens moet leren koffie drinken.

Waarom? Ik kwam er al wel vrij snel achter dat koffie zeker zo zijn voordelen heeft. Ik zal hieronder aan de hand van wetenschappelijk onderzoek voor je onderbouwen waarom koffie gezond is.

Maar spoiler alert: er zijn ook nadelen aan koffie. Want zoals altijd: ieder voordeel, heeft zijn nadeel ;). Ook de nadelen van koffie zal ik benoemen. Zo kun jij een goede keuze maken of je wel of geen koffie wilt gaan drinken!

Is koffie gezond of niet? De voordelen van koffie

Ik hoefde niet diep te graven in de wetenschappelijke database om onderzoeken over de gezondheidsvoordelen te vinden! Er zijn heel wat onderzoeken naar koffie gedaan, waarschijnlijk omdat het ook zo populair is!

is koffie gezond of niet ongezond 1

1. Koffie zit vol met vitamines en mineralen

Koffie is niet alleen zwart water met een smaakje. De koffiebonen maken het zo gezond! In 1 kopje zwarte koffie zit (1):

  • Vitamine B2 (11% van de RDA)
  • Vitamine B6 (6% van de RDA)
  • Mangaan en Kalium (3% van de RDA)
  • Magnesium en vitamine B3 (2% van de RDA)

En dit is al bij het drinken van 1 kopje! De meeste mensen die koffie drinken, drinken vaak meerdere kopjes koffie per dag.

2. Koffie geeft je meer energie en verbeterd je prestaties

Koffie bevat cafeïne. Na het drinken van een kop koffie, wordt de cafeïne opgenomen in je bloed en komt het in je hersenen terecht (2).

Cafeïne zorgt er daar voor dat een neurotransmitter genaamd Adenosine wordt geblokkeerd (34).

Geen zorgen, ik ga er niet heel wetenschappelijk op in. Maar door Adenosine te blokkeren, komt er meer dopamine en noradrenaline vrij.

Dopamine en noradrenaline zorgen er voor dat je je energieker voelt. Door het drinken van cafeïne voel je je ook minder snel moe en krijg je meer energie (56).

Interessant is wel dat in het laatste onderzoek staat beschreven dat het drinken van thee hetzelfde effect heeft (er zit namelijk ook cafeïne in thee). Het voordeel van thee ten opzichte van koffie is dat het drinken van thee minder snel je slaap verstoort.

Cafeïne kan ook zorgen voor een verbetering van je humeur, je reactievermogen, je geheugen, je oplettendheid en andere cognitieve functies die jou kunnen helpen (7, 89).

is koffie gezond of niet ongezond 1

3. Koffie kan je metabolisme (tijdelijk) verhogen

Nou ja, het is niet zozeer de koffie die voor dit effect gezorgd, maar de cafeïne in de koffie.

Er zijn veel studies die aantonen dat cafeïne je metabolisme verhoogd. Doordat je metabolisme verhoogd, verbrand je meer calorieën en kun je sneller afvallen.

Volgens sommige studies verhoogd je metabolisme met 3 tot 11% (1011) of zelfs meer (12).

Maar de kans is aanwezig dat dit effect minder wordt of verdwijnt als je iedere dag koffie drinkt helaas (13). Hier zal nog verder onderzoek naar gedaan moeten worden om echt duidelijkheid over te krijgen.

4. Koffie kan je sportprestaties verbeteren

Als je sport, kan het drinken van een kop koffie zeker zijn voordelen hebben

Cafeïne zorgt er voor dat je Adrenaline (Epinefrine) stijgt (1415). Adrenaline zorgt er onder andere voor dat je alerter en sterker bent. Je uithoudingsvermogen wordt groter. Hierdoor hou je het langer vol waardoor je intenser kunt trainen.

Cafeïne zorgt er ook voor dat je cellen lichaamsvet gaan afbreken. Dit zorgt ervoor dat er energie vrij komt, wat je lichaam natuurlijk goed kan gebruiken tijdens het sporten (1617, 18).

Uit onderzoek is gebleken dat cafeïne je fysieke prestaties gemiddeld met ongeveer 11 a 12 % verbeteren (1920).

Het is dan ook geen gek idee om een kop koffie te drinken een half uur voor het sporten.

5. Koffie kan de kans op Diabetes type 2 verlagen

Wereldwijd hebben 300 miljoen mensen diabetes type 2. Dat is meer dan 17 keer het aantal mensen dat in Nederland woont!

Dat diabetes type 2 dus een groot gezondheidsprobleem is, is wel duidelijk.

Nou is koffie niet het redmiddel tegen diabetes type 2. Als het zo makkelijk was, hadden niet zoveel mensen deze ziekte. Maar wat wel zo is, is dat koffie de kans op diabetes zou kunnen verlagen.

Mensen die koffie drinken hebben zelfs 23 tot 50% minder kans op diabetes type 2 (2122232425).

Dit onderzoek combineerde 18 studies waar in totaal 457.922 mensen aan mee hebben gedaan. Hieruit bleek dat iedere kop koffie het risico op diabetes type 2 met 7% verlaagde (26).

Ook het drinken van thee kan de kans op diabetes type 2 overigens verkleinen.

is koffie gezond of niet ongezond 2

6. Koffie kan de kans op de ziekte van Parkinson verkleinen

Parkinson is een erg complexe ziekte en de symptomen verschillen van persoon tot persoon. De meest voorkomende symptomen zijn trillende handen, voeten kin of tong, stijfheid van de spieren, trager wordende bewegingen en evenwichtsproblemen.

Er bestaat nog geen medicijn om Parkinson te genezen. Des te belangrijker om te focussen op manieren om deze nare ziekte te voorkomen!

Koffie drinkers hebben een lagere kans op Parkinson dan niet koffie drinkers. De kans is zelfs 32 tot 60% minder (27282930).

Ook het drinken van thee verlaagd de kans op Parkinson. Dit komt omdat niet zozeer de koffie de kans op Parkinson verlaagd, maar de cafeïne in koffie. Thee bevat ook cafeïne. Koffie zonder cafeïne heeft geen effect op de kans op de ziekte van Parkinson (31).

7. Koffie kan het risico op Alzheimer en dementie verlagen

Ook voor alzheimer en dementie geldt dat er geen medicijn is om deze ziekte te genezen.

En ook hier geldt dat koffie de kans hierop kan verkleinen. Volgens verschillende onderzoeken hebben koffiedrinkers tot wel 65% minder kans op Alzheimer (323334).

Tot slot is het net als bij de ziekte van Parkinson zo dat het niet zozeer de koffie is die het risico verlaagd, maar de cafeïne.

8. Koffie helpt bij depressies

Volgens een studie van Harvard hebben vrouwen die iedere dag 4 of meer koppen koffie drinken, 20% minder kans op een depressie (35).

Een andere studie bij vrouwen toonde aan dat diegenen die 4 of meer koppen koffie dronken, 53% minder geneigd waren om zelfmoord te plegen dan de vrouwen die geen koffie dronken (36).

Uit een studie bij mannen uit Finland bleek dat zij ook minder kans hadden om depressief te worden als zij koffie dronken (37). Verrassend is dat dit effect niet bij thee of cafeïne te zien was.

Uit een review van 3 studies bleek dat zowel bij mannen als vrouwen een lagere kans was op zelfmoord door cafeïne (38).

is koffie gezond of niet ongezond 3

9. Koffie kan je lever beschermen, ook tegen leverkanker

Koffie kan voorkomen dat je lever schade oploopt. Je lever kan onder andere schade oplopen door alcohol maar ook door voeding (met veel fructose).

Daarnaast zijn ziektes zoals hepatitis en leververvetting ook schadelijk.

Als je lever erg beschadigd is, heet dat cirrhosis. In dat geval heeft je lever veel littekenweefsel.

Koffie beschermt je lever tegen cirrhosis. Mensen die 4 koppen koffie of meer drinken, hebben tot wel 80% minder kans op cirrhosis (394041).

Koffie werkt met name beschermend voor cirrhosis die ontstaat door alcoholgebruik. Het is ook daadwerkelijk de koffie die de beschermende werking heeft, niet de cafeïne bijvoorbeeld.

Leverkanker is ook iets wat veel voorkomt. Koffie zou zelfs hiertegen kunnen beschermen. Koffie drinkers hebben namelijk een lagere kans op leverkanker dan mensen die geen koffie drinken (4243).

Toch is dit iets wat nog veel verder onderzocht moet worden.

10. Koffie kan tegen darmkanker beschermen

Niet alleen zorgt het drinken van koffie voor een lagere kans op leverkanker, ook op de kans op darmkanker is kleiner bij koffiedrinkers.

Een studie, waarbij 489.706 mensen waren betrokken, kwam tot de conclusie dat het drinken van 4 tot 5 koppen koffie per dag ervoor zorgt dat je 15% minder kans hebt op darmkanker (44)

11. Door het drinken van koffie kun je langer leven

Hiervoor heb ik natuurlijk al een aantal ziektes besproken waartegen koffie beschermend kan werken. Het is daardoor ook logisch dat je langer leeft als koffiedrinker.

Maar ook naar dit gegeven zijn daadwerkelijk onderzoeken gedaan.

Zo is er in 2012 een onderzoek gepubliceerd door de New England Journal of Medicine die naar de gewoontes van 402.260 deelnemers heeft gekeken (45). Daaruit bleek dat het drinken van 4 tot 5 koppen koffie het beste effect had.

Door het drinken van 4 tot 5 koppen koffie per dag hadden mannen 12% minder kans op overlijden en vrouwen zelfs 16% minder kans. Meer koffie drinken is echter niet beter.

Bijzonder is dat bij mensen met diabetes type 2 al helemaal baat lijken te hebben bij het drinken van koffie. Bij deze mensen daalt het risico op overlijden met wel 30% (46).

is koffie gezond of niet ongezond 4

De nadelen van het drinken van koffie

Je zou bijna gaan denken dat koffie een soort wondermiddel is maar helaas: koffie heeft zeker ook nadelen! Dus die wil ik ook zeker niet onbesproken laten. Daarom hieronder een overzicht met alle nadelen van koffie!

1. Koffie kan ervoor zorgen dat je angstig wordt

Te veel cafeïne kan er onder andere voor zorgen dat je zenuwachtig wordt of hartkloppingen krijgt. Ook kun je angstiger worden door cafeïne en het kan er zelfs voor zorgen dat je paniekaanvallen kunt krijgen (47, 48).

Mocht je hier last van hebben, is het dus goed om geen koffie meer te drinken. Let ook op andere bronnen van cafeïne zoals thee, cola of chocolade!

2. Koffie houdt je wakker, maar daardoor kan het ook je slaap verstoren

Bij de voordelen had ik aangegeven dat je energie krijgt van koffie. Dit klopt ook, maar het kan je ook energie geven op de momenten dat je het niet bepaald nodig hebt, bijvoorbeeld als je wilt gaan slapen (49).

Ook al val je uiteindelijk wel in slaap, koffie kan er voor zorgen dat je veel oppervlakkiger slaapt dan dat je zou doen zonder het drinken van koffie.

Doordat je oppervlakkiger slaapt, heb je weer meer energie nodig. Grijp je dan naar een bak koffie, kom je natuurlijk in een negatieve spiraal terecht!

Daarom is het aan te raden om ‘s middags en ‘s avonds geen koffie meer te drinken. Zo heb je ‘s ochtends wel je energiekick maar houdt het je niet wakker op het moment dat je juist moet slapen.

is koffie gezond of niet ongezond 5

3. Koffie zou je bloeddruk kunnen verhogen

Koffie kan je bloeddruk ietsje verhogen als je 1 tot 3 koppen koffie drinkt per dag (50). Het is met name cafeïne die zorgt voor de verhoging, de koffie zelf remt juist het effect (51). Uit beide studies blijkt dat het effect van koffie op je bloeddruk klein is.

Uit onderzoek blijkt overigens ook dat koffie je bloeddruk iets verhoogd, als je niet aan koffie drinken (of liever gezegd cafeïne) gewend bent. Als jij regelmatig koffie drinkt, heeft het geen effect meer op je bloeddruk (52).

4. Cafeïne kan verslavend werken

Bij sommige mensen kan cafeïne verslavend werken.

Je kunt namelijk tolerant worden voor cafeïne. Of je hebt meer cafeïne nodig voor hetzelfde effect (53). Daardoor ga je meer en meer cafeïne drinken

Er kunnen zelfs een soort ontwenningsverschijnselen optreden als je geen cafeïne meer drinkt, zoals hoofdpijn, vermoeidheid, en geïrriteerdheid (5455). Dit kan een paar dagen aanhouden.

Hieronder zie je een verhelderend filmpje over de invloed van koffie en waarom het verslavend kan werken:

5. Koffie zorgt mogelijk voor een hogere kans op een hartziekte

Ik zeg niet voor niets mogelijk, want de wetenschap heeft hier nog wel tegenstrijdige onderzoeken over.

Uit een onderzoek blijkt dat mensen die cafeïne traag verbranden, een hoger risico hebben op hartziektes (56). Ook ongefilterde koffie kan een hoger risico op een hartziekte met zich mee brengen (57)

Tegelijkertijd zijn er ook onderzoeken die aantonen dat er geen verband is tussen koffie en het risico op hartziektes (5859).

Sterker nog, uit een onderzoek bij vrouwen bleek dat zij minder risico hadden op een hartziekte bij het drinken van koffie (60).

Dus de wetenschap is er nog niet helemaal over uit of koffie nu wel of niet een hoger risico op hartziektes geeft.

6. Cafeïne kan de kans op een miskraam vergroten

Het wordt zwangere vrouwen niet voor niets afgeraden om veel koffie te drinken.

Cafeïne kan de kans op een miskraam vergroten. Ook kan het er voor zorgen dat je kind heel licht is bij de geboorte (6162).

Echter is het verband tussen cafeïne en een miskraam (nog) niet een causaal verband. Er is een link tussen deze 2 (correlatie) maar het wil niet zeggen dat cafeïne daadwerkelijk de kans op een miskraam vergroot. Dit moet nog verder onderzocht worden.

7. Koffie zonder filter kan je LDL-cholesterol verhogen

Filterkoffie zuivert als het ware de koffie van een aantal stoffen. Deze stoffen kunnen namelijk niet door het papier van het filter heen.

Maar drink jij koffie zonder filter, dan komen die stoffen wel in je bakje koffie terecht. Hierdoor verhoogd je slechte LDL-cholesterol (6364).

is koffie gezond of niet ongezond 6

 

Is koffie gezond of niet?

Misschien ben je nu een beetje in verwarring gebracht omdat koffie zowel voor- als nadelen heeft. Is koffie nou gezond of niet? Wat moet je nu doen?

Nou ten eerste: je moet helemaal niks.

Maar voor de gemiddelde persoon zitten er aan het drinken van koffie meer voor- als nadelen. Mits je het niet te veel drinkt.

Echter verschilt het ook gewoon erg per persoon. Ik weet van mezelf dat ik vrij gevoelig ben voor cafeïne. Zodra ik koffie drink, stuiter ik behoorlijk. Maar aangezien ik toch geen koffie lust, is dat niet erg. Ik drink het gewoon niet.

Wie kunnen er beter geen koffie drinken?

Mensen die net als ik gevoelig zijn voor cafeïne, angstproblemen hebben, slecht slapen of zwanger zijn, kunnen beter minderen met het drinken van koffie of het helemaal niet meer drinken.

Is dit echter allemaal niet op jou van toepassing en geniet je juist van een kop koffie: dan zie ik ook geen reden voor je om er mee te stoppen. Maar je moet er niet te veel van drinken.

Disclaimers

Zoals je nu hebt gezien, zijn er zowel veel voordelen als veel nadelen aan het drinken van koffie.

Nou wil ik wel even voor de volledigheid erbij zeggen dat de voordelen komen door het drinken van zwarte koffie.

Zodra je er suiker of melk bij doet (dus ook bijvoorbeeld als je een cappuccino drinkt), zijn de voordelen een stuk minder groot en kunnen de nadelen zelfs zwaarder gaan wegen dan de voordelen.

Wat ook nog wel belangrijk is om even te vermelden is dat cafeïnevrije koffie, niet dezelfde voordelen heeft als gewone koffie. Veel gezondheidsvoordelen van koffie komen namelijk door de cafeïne.

Nou zit er in cafeïnevrije koffie ook altijd nog wel een klein beetje cafeïne. Dit is echter bij lange na niet genoeg om de gezondheidsvoordelen zoals een lager risico op de ziekte van Parkinson of diabetes type 2 te behalen.

Hoeveel koffie mag je drinken?

Aangezien dit al een enorm artikel is geworden, heb ik een apart artikel geschreven over hoeveel koffie je mag drinken. Dit artikel lees je hier.