Is light frisdrank ongezond voor je? Of valt het allemaal wel mee? Hoe slecht is light frisdrank nou werkelijk voor je gezondheid?

De kranten hebben er vol mee gestaan: cola light maakt dik en is slecht voor je gezondheid. Het zou zelfs kankerverwekkend zijn. Maar klopt dat eigenlijk wel?

Wat is de waarheid? Maakt cola light ons leven makkelijker? Of zorgen de zoetstoffen ervoor dat we ziek worden en is het puur vergif?

In dit artikel zoek ik het allemaal voor je uit op basis van wetenschappelijk onderbouwd onderzoek.

Is light frisdrank ongezond voor je?

Weet je waarom ik denk dat mensen zeggen dat light frisdrank slecht voor je is? Omdat correlatie verward wordt met causaliteit.

Er zijn heel, heel, heel veel onderzoeken gedaan naar light frisdrank en zoetstoffen zoals aspartaam. Uit verreweg de meeste onderzoeken komt naar voren dat light frisdrank geen gevaar voor de gezondheid oplevert.

Ja, er zijn onderzoeken gedaan waarbij een link wordt gelegd tussen bijvoorbeeld light frisdrank en depressie (1). Maar deze studies tonen alleen een link tussen A en B. Het wil nog niet zeggen dat light frisdrank de oorzaak is van depressie.

Er is een correlatie, maar nog geen causaliteit.

Toch vinden mensen dit nog wel eens lastig te geloven. Tijdens mijn onderzoek kwam ik echter een grappig overzicht tegen met allemaal voorbeelden waarin er sprake was van een correlatie tussen A en B, maar die duidelijk geen causaal verband hebben met elkaar (2)

Zo is er bijvoorbeeld een correlatie tussen het aantal mensen dat verdrinkt in een zwembad en het aantal kerncentrale’s in de Verenigde Staten. Correlatie, maar geen causaal verband. Als er meer kerncentrale’s in de Verenigde Staten komen, betekent het nog niet dat er meer mensen gaan verdrinken in een zwembad.

Er is ook een correlatie tussen de hoeveelheid kaas die per persoon wordt gegeten en het aantal personen die sterven doordat ze verstrikt raken in hun beddengoed (serieus, blijkbaar gebeurd dat!). Als meer mensen kaas gaan eten, wil dat echter nog niet zeggen dat er ook meer mensen sterven door deze oorzaak.

Deze correlaties zijn dan ook zo onzinnig dat iedereen wel geloofd dat er inderdaad geen causaal verband is.

Maar met de discussie over light frisdrank, wordt wel aangenomen dat A de oorzaak is van B. En daar gaat het mijn inziens fout.

Dus laten we hieronder eens een aantal onderzoeken onder een vergrootglas leggen en bekijken wat de invloed is van light frisdrank op de gezondheid.

Veroorzaakt light frisdrank kanker?

De meest hardnekkige van allemaal. Tenminste, ik hoor dit argument het vaakst.

Light frisdrank zoals Cola light kanker zou veroorzaken. Dit zou veroorzaakt worden doordat het aspartaam bevat en andere zoetstoffen. Je zou dan nog beter gewone cola kunnen drinken.

Dus laten we eens even kijken hoe dat precies zit en waar dit argument op gebaseerd is.

De discussie begon allemaal door onderzoeken naar het effect van zoetstoffen op het risico van kanker bij muizen en ratten (345). Hieruit kwam inderdaad naar voren dat zoetstoffen kanker veroorzaakten.

MAARR

Als we vervolgens eens wat inzoomen op deze onderzoeken, zien we dat de uitslag niet helemaal zuivere koffie is. Of liever gezegd: helemaal niet.

Ten eerste werden er bizarre hoeveelheden zoetstof gebruikt. Hoeveelheden die een mens nooit naar binnen kan krijgen, ook al zal hij heel erg zijn best doen. Of jij moet wel 2.139 blikjes cola light per dag drinken? (dit heb ik hier besproken).

Bovendien heeft een grote meta-analyse alle onderzoeken die op muizen en ratten zijn uitgevoerd opnieuw geanalyseerd. Er bleek ook toen dat er geen relatie was tussen kanker en zoetstoffen (6, 7).

Ten tweede is het effect van zoetstof bij muizen anders dan bij mensen. Je kunt niet concluderen dat omdat X bij een muis gebeurt, X ook zal gebeuren bij een mens. Door dit feit zijn eigenlijk alle onderzoeken met het effect op zoetstoffen bij ratten onbruikbaar (8).

Tot slot kan alles wat te veel is, dodelijk zijn. Te veel vitamine kan ook kanker veroorzaken. Maakt dat vitamines ongezond en gevaarlijk? Nee natuurlijk niet!

Gelukkig zijn er ook studies, met mensen, die geen enkel verband aantoonde tussen zoetstoffen zoals aspartaam en kanker (91011, 12, 13, 14).

En dit zijn echt geen kleine studies geweest!

Bij deze zijn bijvoorbeeld 500.000 mensen betrokken waarbij ook geen enkel verband tussen aspartaam en kanker is gevonden (15)

Aspartaam is in meer dan 100 verschillende landen goed gekeurd voor menselijke consumptie. Honderdmiljoenen mensen drinken al voor meer dan 20 jaar aspartaam zonder enige gevolgen. Wat neer komt op biljoenen jaren van veilige consumptie (16).

Als aspartaam kanker had veroorzaakt, hadden we het ondertussen wel geweten, denk je niet?

Dus het is dan ook: niet waar. Light frisdrank veroorzaakt geen kanker. Tenzij je 80 jaar lang iedere dag minstens 15 liter cola light per dag drinkt. Maar als je iedere dag 10 glazen cola light drinkt, is er geen enkel effect op het risico van kanker.

Word je dik van light frisdrank?

Een tweede argument wat vrij hardnekkig is: light frisdrank zou dik maken.

Nou zitten er in bijvoorbeeld cola light geen calorieën. En iets wat geen calorieën bevat, kan je ook niet dik maken. Het is simpelweg fysiek onmogelijk.

De enige manier om dik te worden is namelijk door meer calorieën binnen te krijgen dan je verbruikt. Je wordt niet dik van een bepaalde stof. Ook niet van aspartaam. En dus ook niet van light frisdrank.

Maar dit is iets wat de zichzelf benoemde ‘voedselexperts’ ook wel begrijpen. Dus gebruiken ze een ander argument. Namelijk dat de zoete smaak je hersenen doet geloven dat er suiker aankomt. Maar omdat er geen suiker en ook geen calorieën inzitten, zou je brein verward en achterblijven met honger.

Dit zou vervolgens je eetlust verhogen en dus ook gewichtstoename in de hand werken. Het zou ook je verlangen in zoetigheid in de hand houden.

Misschien voel je al een maar aankomen in de manier waarop ik het schrijf. Mocht je hem aan hebben voelen komen: dat heb je goed gezien.

Want op het eerste oog, klinkt het best logisch. Ik heb zelf ook lang gedacht dat het zo werkte. Totdat ik diverse studies tegen kwam die helemaal geen link toonde tussen zoetstoffen, het hongergevoel en de calorie-inname.

Persoonlijk heb ik hier ook nooit last van gehad. Na het drinken van cola light heb ik nooit het idee gehad dat ik meer honger had als daarvoor. Maar ja, wie ben ik natuurlijk? Dus laten we weer door gaan naar de wetenschap.

Er zijn zoals gezegd meerdere studies waarbij bleek dat mensen juist minder honger hadden en minder calorieën binnen kregen door light frisdrank te gebruiken (1718192021, 22).

Door gewone frisdrank te vervangen voor een light versie, kun je afvallen (232425). Maar dan moet je natuurlijk niet extra gaan eten, anders heft het elkaar weer op of kom je zelfs aan.

Dus het is dan ook: niet waar. Van te veel calorieën binnen krijgen word je dik. Niet van light frisdrank. Als je merkt dat jij meer wilt eten na het drinken van light frisdrank, dan is het natuurlijk verstandig om de light frisdrank te laten staan.

Als je light frisdrank neemt die wel wat calorieën bevatten (Rivella bijvoorbeeld) kan je wel zwaarder worden. Maar dit komt dus door die calorieën. Als je aankomt van Rivella, betekent het dat je meer calorieën binnen krijgt dan dat je verbruikt. Ligt dus niet aan Rivella, maar aan de calorieën.

Het drinken van light frisdrank beïnvloed je humeur, je gedrag, je brein en zorgt voor hoofdpijn

Nou dat is nogal wat niet waar? Ik voeg deze onderwerpen even allemaal samen want de onderzoeken waar ik naar verwijs, hebben vaak ook al deze dingen samen onderzocht. Dus daar gaan we weer:

Sommige zoetstoffen kunnen symptomen zoals hoofdpijn en depressie veroorzaken. Tenminste, bij sommigen. Leg ik hieronder even uit.

De meeste onderzoeken vinden geen enkel verband tussen zoetstoffen en een effect op het brein of het humeur (2627, 28, 29, 30).

Ik heb echter wel een tegenstrijdigheid gevonden, die ik niet helemaal kan plaatsen.

Volgens deze onderzoeken lijkt er niet zoiets te bestaan als gevoeligheid voor aspartaam (27, 31). En dit onderzoek toont wel aan dat sommige mensen meer last hebben van hoofdpijn bij het nemen dan anderen (32).

Maar het is: waarschijnlijk niet waar. De kans is heel groot dat zoetstoffen zoals aspartaam niet de oorzaak zijn van hoofdpijn, depressie of veranderingen in het gedrag. Maar sommige mensen zijn misschien wel gevoeliger voor hoofdpijn. Dit moet echter nog verder onderzocht worden.

Het drinken van light frisdrank is slecht voor je tanden

Er wordt vaak gedacht dat zoetstoffen slecht zijn voor je tanden en dat het gaatjes veroorzaakt.

Gaatjes ontstaan doordat bepaalde bacteriën uit tandplak, suiker omzetten in zuur. Bij veel gebruik van suiker kan dus een gaatje ontstaan.

Maar zoetstoffen werken niet hetzelfde als suiker. De bacteriën uit tandplak die suiker omzetten in zuur, reageren niet op zoetstoffen. Dus worden zoetstoffen ook niet omgezet in zuur en zorgen ze ook niet voor gaatjes (33).

Sterker nog: wanneer suiker wordt vervangen door zoetstoffen, helpt dit juist om het zuur te neutraliseren en tandbederf te voorkomen (3435). Dit is puur als je suiker vervangt met zoetstoffen. Het is wat anders als je water door light frisdrank vervangt.

Maar wat wel zo is, is dat cola light je tanden kan doen verkleuren. Dus als jij een stralend witte lach wilt, kun je beter je mond niet spoelen met cola light. Ditzelfde geldt echter voor koffie en thee.

Aspartaam in light frisdrank veroorzaakt insulinepieken

Nog zo’n fabeltje waar veel mensen in geloven. Doordat aspartaam zoet is, zou het een insulinepiek veroorzaken.

Er is een studie die ‘aantoont’ dat de insuline bij een rat piekt. Maar de ratten kregen dit rechtstreeks in het bloed door een transfusie (en dus niet oraal binnen).

Zoals ook al eerder werd aangegeven: het lichaam van een rat werkt bovendien anders dan dat van een mens en de hoeveelheden die worden gebruikt zijn totaal niet vergelijkbaar met de hoeveelheden die een mens binnen krijgt. Dit ‘bewijs’ schort dus aan alle kanten.

Er is letterlijk 0,0 bewijs dat aspartaam zorgt voor een insulinepiek bij mensen. Zowel niet bij ‘gewone’ mensen als mensen met diabetes (36, 3738, 39).

Dus het is dan ook: niet waar. Aspartaam zorgt niet voor een insulinepiek.

Hoeveel light frisdrank mag je drinken?

Ik zal je eerst meer vertellen over de ADI (acceptabele dagelijkse inname) en hoe deze wordt vastgesteld.

De ADI is de maximale hoeveelheid van een stof die men iedere dag gedurende het hele leven kan innemen, zonder dat dit schadelijke gevolgen heeft voor de gezondheid. De ADI wordt vastgesteld op de volgende manier:

Eerst bepaalt men het maximale niveau van een stof waarbij deze nog net geen bijwerkingen heeft. Deze uitkomt deelt men vervolgens door 100 of meer(!!!), waardoor men een grote veiligheidsmarge inbouwt. Dus stel dat er bij een inname van 1000 mg van een product nog net geen verschijnselen optreden, dan deelt men dit product door 100 en komt zo op een ADI van 10 mg.

Laten we bijvoorbeeld eens kijken naar aspartaam aangezien deze het meest onder vuur ligt. De ADI van aspartaam is 40 mg per kilo lichaamsgewicht (40). In Amerika is deze overigens 50 mg per kilo lichaamsgewicht (41).

Iemand van 80 kilo mag dus 3.200 mg tot 4.000 milligram aspartaam binnen krijgen. Dit zijn 17 tot 21 blikjes cola light per dag.

Ik ken niemand die zulke hoeveelheden drinkt, jij wel?

Conclusie: Is light frisdrank ongezond voor je?

Light frisdranken zijn absoluut niet zo slecht voor je als wordt beweerd.

Zijn ze gezond en voegen ze echt wat toe? Nou, nee. Ook dat niet.

Ik zou je eerder aanraden om een kop groene thee te drinken dan een glas cola light. Maar het drinken van een glas cola light schaadt je gezondheid dus ook niet.

Kun je niet zonder frisdrank? Dan is het zeker aan te raden om je gewone frisdrank te vervangen voor de light variant. Zo bespaar je calorieën en kun je die aan gezondere voedingsmiddelen besteden. Of niet besteden en daardoor afvallen, mocht je dat willen.

Als jij er niet van houdt om alleen maar water, thee en een beetje koffie te drinken, is een glas light frisdrank (zonder calorieën) ook een optie.